Wat is er mis met 10 rozen voor 1,99 euro?
Koopje ten koste van wie?
Staan uw rozen van Valentijn na een week nog mooi in hun vaas? De mijne wel. Ze komen van Lidl en ik betaalde amper 1,99 euro voor tien langere en 2,99 voor twintig kortere, zoals in de folder stond aangeprezen. Dat is wat men noemt een koopje! Maar ten koste van wie? Want rozen die zo goedkoop zijn, daar kan toch niet anders dan een reukje aan zijn. Of niet? Waar komen ze vandaan? Wie heeft ze geplukt en in welke omstandigheden? «Wij wensen daar geen details over te publiceren», klinkt het bij Lidl. Dan zoeken we het zelf uit.
Omwille van de grote wereldwijde vraag waren in de week van Valentijn de rozen op hun duurst, zeker de rode. Op de Euroveiling in Brussel werden er verhandeld aan 3 euro per stuk, zonder BTW en kosten. In de winkel werd dat al gauw 5 tot 6 euro. «Het gaat dan wel om Belgische topklasse met lange stelen, niet te vergelijken met de veelal kleinere die uit Afrikaanse of Zuid-Amerikaanse landen worden ingevoerd. Die kostten vorige week 10 cent per stuk op de veiling en zo'n 25 cent in de winkel», zegt Eric Hermans, afgevaardigd bestuurder van Euroveiling.
De grote prijsverschillen zijn niet enkel te verklaren door variëteit, kwaliteit en lengte van de bloem. Albert Bogaerts, voorzitter van het Verbond van Snijbloemtelers, stelt dat «het licht en de temperatuur in Afrika en Zuid- Amerika gratis zijn, de loonkosten veel lager liggen en ze er niet met allerlei milieuregels omtrent bemesting en pesticiden hoeven rekening te houden ».
Vuil werk
Volgens Dirk Steurs van Max Havelaar, een keurmerk voor eerlijke handel, wordt in landen als Kenia, Zimbabwe, Ecuador en Columbia «vaak onzorgvuldig omgegaan met pesticiden in rozenkwekerijen, zijn de werk- en loonvoorwaarden slecht en is er sprake van kinderarbeid». De Duitse consumentenorganisatie Stiftung Warentest heeft het over «astma en huidziektes bij de arbeidsters (er werken daar vooral vrouwen, red.) die te snel na het spuiten van bestrijdingsmiddelen weer tussen de rozen worden gestuurd met vaak zelfs miskramen en misvormde baby's tot gevolg».
Stiftung Warentest vond in een onderzoek op 2.700 rozen uit de hele wereld resten van pesticiden terug, «waaronder erg giftige en kankerverwekkende. Voor de consument leveren die geen gevaar op, voor diegenen die ze verzorgd en geplukt hebben wel».
Eric Hermans van Euroveiling in Brussel kent de verhalen: «Er worden ginder inderdaad bestrijdingsmiddelen gebruikt die in Europa al lang verboden zijn en de plantages kunnen neokoloniaal georganiseerd zijn. Maar de situatie is aan het beteren. Zo worden de rozen — in plaats van vlak bij de vliegvelden — steeds vaker op grotere hoogte geteeld, waar ze minder bevattelijk zijn voor ziektes en er dus minder bespoten moeten worden», klinkt het. Er zijn ook steeds meer kwekerijen die willen voldoen aan een keurmerk als dat van Max Havelaar en dus sociale investeringen doen, milieumaatregelen nemen, kinderarbeid verbieden en deftige lonen uitbetalen.
Er worden ginder inderdaad bestrijdingsmiddelen gebruikt die in Europa al lang verboden zijn.
«Vooral overuren moeten goed geregeld zijn, want vooral bij piekmomenten als Valentijn zijn de werkomstandigheden vaak problematisch », zegt woordvoerder Steurs. Dat maakt allemaal wel dat de eerlijk verhandelde rozen à la Max Havelaars gauw vier keer zoveel kosten als vergelijkbare bij Lidl: 7,99 voor 10 euro (gekocht bij Delhaize, ook verkrijgbaar bij Carrefour, red.).
'Foute' bloemen?
Dat de tien rozen van 1,99 euro in Lidl aan dat soort sociale en milieuvoorwaarden voldoen, «zou me verbazen» aldus Steurs. Lidl zelf wil er niks over kwijt en Eric Hermans van Euroveiling waagt zich niet aan een oordeel, maar heeft het over een «wel heel goed koopje». Ook voor Albert Bogaerts van het Verbond van Snijbloemtelers is de aangeboden prijs — «zelfs al heeft Lidl langetermijncontracten rechtstreeks met kweker» — wel erg laag om het niet over 'foute' bloemen te hebben. «Maar wat doe je eraan? Wij zitten met onze loonkosten en mogen nog zoveel investeren in milieu en energie, aan de klok in de veiling krijgen we daar niet meer voor. En diezelfde consument die zegt meer te willen betalen voor milieuvriendelijke en ethische producten wordt, eens tussen de rekken, een andere consument die kiest voor het goedkoopste. Tja.»
Hou ze langer
Volgens het onderzoek van de Duitse consumentenorganisaties houden goedkope rozen van Lidl en Aldi het minder lang uit dan de duurdere in bloemenwinkels. Ze geven een aantal tips zodat je kunt weten of het goeie zijn en hoe je hun leven kan verlengen.
- Koop rozen die licht geopend zijn en koel staan.
- Voel aan de steel net onder de knop. Die moet stevig zijn.
- Het snijvlak van de steel mag niet bruin zien.
- Hou de steel in water of vochtig tijdens het transport.
- Snij de steel drie tot vijf centimeter korter met een scherp mes.
- Zet ze onbeschadigd in een glazen, grote vaas met zuiver, lauw water.
- Voeg snijbloemvoedsel bij. Dat verlengt de levensduur met 50 procent.
- Voeg enkel water bij, vervang het niet.
Om ter meeste CO2
Rozen uit Afrika en Zuid-Amerika worden per vliegtuig aangevoerd en die stoten daarbij nogal wat CO2 uit. Zoveel zelfs dat milieuorganisaties oproepen die bloemen niet langer te kopen. Dat is niet naar de zin van de ontwikkelingslanden die er op wijzen dat ook onder glas geteelde rozen in Europa veel energie vragen en zo mee de opwarming van de aarde versnellen. «De CO2-uitstoot voor rozen in serres is vijf keer hoger dan voor rozen die met het vliegtuig worden vervoerd», klinkt het.
Verschenen in week 8 van 2007.
Commentaar op of vragen over dit artikel? Gebruik het Samen Slimmer Shoppen Forum. Andere lezers hebben misschien een gelijkaardige opinie, een tegengestelde idee of een oplossing voor je probleem.
